Gamla sundlaugin

Séð og Heyrt Móment 4

GULL OG METORÐ GAGNA EKKI,

GANGIR ÞÚ MEÐ SÁLARHLEKKI

Hlustaði nýlega á hið fallega lag Bergþóru Árnadóttur, Lífsbókin, en þar er textabrotið í fyrirsögn að finna. Texti lagsins er eftir Laufeyju Jakobsdóttur, oftlega kennd við Grjótaþorpið.

Fannst lagið passa við umræðuna í íslensku samfélagi í dag, um fyrirgefninguna.

Biskup biður nokkrar konur að fyrirgefa fyrrum biskup misgjörðir sínar sem áttu sér stað fyrir meira en áratug.

Þjóðin vill að útrásarvíkingarnir biðjist fyrirgefningar á nýlegum gjörðum sínum sem hafa komið samfélaginu á heljarþröm.

Það reynist mörgum erfitt að biðjast fyrirgefningar. Og sumum reynist enn erfiðar að fyrirgefa.
Samt er hvoru tveggja lausn. Það losnar um sálarhlekki fyrir tilstuðlan fyrirgefningarinnar.

En það er ekki hægt að kaupa fyrirgefningu og þú heldur ekki endalaust niðri tilfinningum fólks í nafni kristinnar trúar.

Þetta vita útrásarvíkingarnir og þetta veit biskupinn. Mætavel.

Samt halda þeir áfram að stanga vegginn.

Í dag eru uppgjörstímar. Uppgjör kalla á fyrirgefningu eða stríð. Of oft hefur stríðið orðið fyrir valinu. Það sannar sagan. En vonin lifir. Og biðjist kirkjunnar menn afsökunar og gera upp mál fyrrum biskups, og biðjist útrásarvíkingarnir opinberlega afsökunar og skila ránsfengnum, mun þeim líða betur. Ég segi það satt.

Lýk pistlinum á sömu slóðum og hann hófst. Í lífsbókinni:

Ljúktu nú upp lífsbókinni, lokaðu ekki sálina inni. Leyfðu henni í ljóði og myndum, leika ofar hæstu tindum. Svipta burtu svikahulu, syngja aftur gamla þulu. Líta bæði ljós og skugga, langa til að bæta og hugga.

Séð og Heyrt (22. tbl. - 2009)

Séð og Heyrt Móment 3

Með typpi um hálsinn

Ég vil ekki vera með typpi um hálsinn.

Ekki hrifinn af því að vera með bindi. Finnst þá að mér þrengt – líður illa. Hef því afar sjaldan sett upp bindi. Kann ekki að binda hnút - ætla ekki að læra það.

Þá finnst mér ekkert flott við það að vera með bindi; eitthvað sem hangir framan á þér sem búið er að herða um hálsinn. Gerir að mínu mati lítið fyrir flott jakkaföt og skyrtu – skemmir stílinn og þrengir að öndunarfærunum.

Það er ekki nóg að mér finnist að mér þrengt með bindi um hálsinn heldur líður mér á einhvern óútskýranlegan hátt eins og ég sé þá með typpi um hálsinn.

Finnst því undarlegt þegar til þess er ætlast, jafnvel krafist, að menn séu með bindi við ákveðin tækifæri – það sé hátíðlegt og beri vott um virðingu fyrir tilefninu, tækifærinu.

Hvernig getur það verið virðingarvottur að hnýta bindi um hálsinn á sér? Eða slaufu? Sem er nú efni í aðra grein. En það er reyndar allt í lagi að skylda alþingismenn að hafa typpi, ég meina bindi, um hálsinn, svona til aðgreiningar.

Þessi tilfinning að vera með typpi um hálsinn er ekki þægileg, þótt ég sé ekki á neinn hátt að gera lítið úr fólki sem vill hafa typpi um hálsinn. Vil ekki þessi tilfinningu aftur, ætla ekki að finna hana aftur.

Og þá vitið þið það: Ég vil ekki vera með typpi um hálsinn.

Séð og Heyrt (18. tbl. - 2009, 7. - 13. maí)

Frá Vorhátíð II

Frá Vorhátíð I

Séð og Heyrt Móment 2

Fegurðardrottningin sem fitnaði

Einu sinni var lítil stúlka sem dreymdi um að verða fegurðardrottning. Draumur hennar rættist næstum því. Tvítug tók hún þátt í fegurðarsamkeppni þjóðarinnar. Var valin sokkabuxnastúlkan og var býsna sátt.

Fegurðarkeppendurnir héldu hópinn og hittust einu sinni á ári. Þar var glatt á hjalla og fegurðin blómstraði; alveg æðislegt.

En svo dundi ógæfan yfir hjá litlu stúlkunni sem dreymdi um að verða fegurðardrottning – hún fór að fitna. Réð ekki neitt við neitt og þegar hún mætti í hinn árlega fagnað, fimm kílóum þyngri en árinu áður, uppskar hún augnagotahýðingu og kuldinn í samræðunum var á við færeyska frystikistu.

Henni leið illa en skildi þá hvað lífið gengur út á; ytra útlit og yfirborðskennda framkomu sem virðist vera sjálfstraust, háa hæla og sundbol. Áttaði sig á þeim sannindum að það er ekki nóg að vera góð manneskja.

Hún lagði því mikið á sig til að ná af sér kílóunum fimm, og meira til. Ætlaði ekki að lenda í slíkri uppákomu aftur, að verða niðurlægð af bestu vinkonum sínum – enda vissi hún vel að allt þetta var henni sjálfri að kenna – að fitna er jú ein af höfuðsyndunum sjö. Eða voru þær átta?

Með strangri megrun og líkamsrækt fór allt að ganga upp, og niður. Hún var aftur meðtekin sem fullgild fyrrum fegurðardrottning – enda hafði hún iðrast og gert yfirbót.

Það er hægt að læra af þessari sögu. Draumar rætast, iðrun færir frið, sannir vinir eru gulls ígildi og fegurð lífsins er mikil. Ef þú fitnar ekki.

Séð og Heyrt (14. tbl. - 2009, 9. - 15. apríl)

MYND/andlit

Þekki menn...

...sem hata ekki skoska svaladrykki

Séð og Heyrt Móment 1

Mölbrotinn spegill

Sveinn Björnsson og Ásgeir Ásgeirsson voru fyrir mína tíð. Rámar í Kristján Eldjárn. Man vel eftir Vigdísi. Og kaus Ólaf Ragnar. Hef síðan þá klórað mér mikið í kollinum og velt fyrir mér frá mörgum hliðum hvers vegna forsetaembættið er yfirhöfuð til hér á landi.

Hef komist að niðurstöðu: Embættið er óþarft. Og það sem meira er – til óþurftar.

Forsetinn er sagður þjóðhöfðingi Íslands. Hann er jú vissulega kosinn af fólkinu í landinu. Öfugt við kónga- og drottningarhyskið sem liggur á mörgum þjóðum eins og mara – samfélagi þeirra til álíka mikillar þurftar og útrásarvíkingarnir og Icesave eru nú íslenska efnahagskerfinu.

En er forsetinn til þess að setja niður plöntur? Er hann til þess að ljá máls á nauðsyn aukinnar málvitundar og mæra landið? Dásama allt sem íslenskt er, hversu vitlaust og vont sem það er? Veit ekki betur en við eigum fullt af góðum garðyrkjumönnum og klárum kennurum. Og heilan haug af ímyndarfræðingum.

Þjóðhöfðingi á að hafa skýrt afmarkað valdsvið og það á að liggja ljóst fyrir hver tilgangurinn er með störfum hans. Við þurfum leiðtoga – ekki kynningarfulltrúa þeirra ríku.

Við þurfum ekki á framlengingu á konungsveldi að halda. Við þurfum enga táknmynd af því sem áður var. Hvað þá ef sú táknmynd kostar fúlgur fjár og skilar litlu öðru til útlendinga en afskræmdri mynd af samfélagi okkar og þegnum þess. Spegillinn er mölbrotinn og almenningur er á fullu að tína upp brotin, með alblóðuga fingur.

Séð og Heyrt (10. tbl. - 2009, 12. - 18. mars)